Informacje ogólne
Centrum Europejskie
Kalendarz projektów
Wybrane projekty
Nasze publikacje
Koncepcje, analizy
Sprawozdania
Infrastruktura
Nasz Team
Linki

Biblioteka
Kontakt

W listopadzie 2007 roku w gliwickiej siedzibie Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej została zaprezentowana wystawa pt. "Na granicy. Rzecz o czasach, ludziach i miejscach", którą przygotowaliśmy dla upamiętnienia rocznicy wytyczenia historycznej, polsko-niemieckiej granicy na Górnym Śląsku.

Wystawa nasza, poświęcona temu tematowi, odwiedza kolejne miejsca województwa śląskiego i opolskiego.
Na czas najbliższy zaplanowaliśmy kolejny wernisaż w Kamieniu Śląskim, w ramach programu imprez kulturalnych, towarzyszących XIII Seminarium Śląskiemu.

Zapraszamy Państwa 29 września na godz. 19.00 do "Sebastianem Silesiacum" (Zespół Turystyczno-Wypoczynkowo-Rehabilitacyjny w Kamieniu Śląskim) na uroczyste otwarcie wystawy,
któremu towarzyszyć będzie spotkanie z autorami wystawy
oraz PREMIEROWA projekcja filmu Teresy Kudyby pt. "Górny Śląsk. Podróż granicą".
Producentem filmu jest nasz Dom -
przy finansowym wsparciu Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.

Od ponad roku przypominamy mieszkańcom regionu temat historycznej, polsko-niemieckiej granicy na Górnym Śląsku wytyczonej w latach 20. i 30. XX w. W listopadzie 2007r. zaprezentowaliśmy wystawę, gdzie można było zobaczyć wyjątkowe dokumenty, archiwalne mapy ora dziesiątki zdjęć, które do tej pory nie były pokazywane szerszej publiczności. Ekspozycja spotkała się z ogromnym zainteresowaniem zarówno historyków, dziennikarzy, przedstawicieli instytucji kulturalnych i edukacyjnych, jak i osób prywatnych. W listopadzie 2007r. i maju 2008r. przygotowaliśmy także dwie edycje wycieczek szlakiem dawnej granicy, podczas których do swoistej podróży w czasie zaprosiliśmy ponad trzysta osób zainteresowanych "graniczną tematyką". Wiosną bieżącego roku wydany został także album, stanowiący dopełnienie wystawy - zawierający materiały i teksty zebrane podczas prac nad wystawą (szczegóły odnośnie albumu).

Zgodnie z naszą tradycją wystawy Domu prezentowane są w wybranych ośrodkach kultury województwa śląskiego i opolskiego; dzięki formie "wystawy wędrującej" mamy szansę podejmowany temat popularyzować wśród możliwie szerokiego grona odbiorców. Jeszcze zimą 2007 roku wystawa została zaprezentowana w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu, gdzie gościła aż do końca kwietnia br. Dzięki wsparciu Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej jesienią bieżącego roku zaprezentujemy wystawę w kolejnych miejscach:

W Kamieniu Śląskim odbędzie się także premierowy pokaz filmu Teresy Kudyby pt. "Górny Śląsk. Podróż granicą", który powstał w kontekście wystawy Domu oraz projektu wycieczek krajoznawczych szlakiem historycznej granicy polsko-niemieckiej na Górnym Śląski, jakie Dom organizuje od listopada 2007 roku. Producentem filmu jest Dom Współpracy Polsko-Niemieckie - przy finansowym wsparciu Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.

Temat wystawy związany jest z burzliwym czasem powstań i plebiscytu, kiedy to jesienią 1921 roku obradująca w Genewie Rada Ambasadorów ustaliła ostateczny przebieg polsko-niemieckiej granicy na Górnym Śląsku. Zrośnięty od stuleci, wielokulturowy region miał odtąd funkcjonować w ramach dwóch różnych organizmów państwowych. Po ogłoszeniu decyzji o podziale rozpoczęła się "pierwsza górnośląska wędrówka ludów". Do 1924 r. ok. 200 tysięcy mieszkańców dawnego obszaru plebiscytowego zmieniło swoje miejsce zamieszkania. Jedni chcieli pozostać w Niemczech jako niemieccy obywatele, inni pragnęli urzeczywistnić swoje marzenie o polskim Górnym Śląsku. W tym polsko-niemieckim konflikcie nie było zwycięzców. Nowe wytyczenie granicy nie zadowoliło żadnej ze stron - przede wszystkim ze względów gospodarczych. Także dla mieszkańców podzielonego regionu nowa granica wiązała się z licznymi problemami.

Głównym celem projektu było przybliżenie szerszym kręgom, przede wszystkim młodzieży, tego prawie całkowicie zapomnianego rozdziału górnośląskiej, a co za tym idzie także polsko-niemieckiej, historii. W naszej wystawie i publikacji zwracamy uwagę nie tylko na dramatyzm podziału, lecz także - w oparciu o relacje świadków - pokazujemy, że mimo wielu burzliwych wydarzeń na Górnym Śląsku lat 20. i 30. możliwe było pokojowe współistnienie Polaków i Niemców. Ponadto zdajemy sobie sprawę, że niedługo odejdą ostatni świadkowie wydarzeń, zatem obok charakteru edukacyjnego, projekt ma także zadanie dokumentacyjne. Setki tysięcy Górnoślązaków mieszkają dziś w dawnym pasie granicznym, lecz jedynie niewielu z nich zdaje sobie sprawę z wielowątkowej przeszłości swoich miast. Nierzadko mają oni przy tym okazję napotkać "niemych świadków" historii, gdyż w wielu miejscach stoją jeszcze polskie i niemieckie domy celne oraz porośnięte trawą umocnienia graniczne.

Za pomocą naszego projektu chcieliśmy zaproponować dzisiejszym mieszkańcom regionu podróż w czasie. W ramach wystawy i publikacji zaprezentujemy materialne i niematerialne pozostałości polsko-niemieckiej granicy na Górnym Śląsku (1922-1939). W oparciu o materiały zdjęciowe ukazany został przebieg granicy w najbardziej interesujących miejscach, czyli przede wszystkim w okolicach Bytomia, który po wytyczeniu nowej granicy i otoczeniu go z trzech stron przez polskie terytorium stał się czymś w rodzaju ogólnoeuropejskiej atrakcji. Przypominamy także o kuriozach granicznych (np. podziemnym wytyczeniu granicy w kopalniach). W ramach projektu usłyszeć także można wywiady z mieszkańcami dawnych polskich i niemieckich miejscowości granicznych: z osobami, które mają jeszcze w pamięci życie na granicy.

Partnerzy projektu:

Prace nad wystawą wspierali:

Współpraca przy projekcie:

Patronat medialny:

KONTAKT: Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, Dział Programów Kulturalnych: E. Więcek, K. Sekuła, K. Zawada. Szczegółowe informacje: Ksymena Zawada, menedżerka projektu, tel. 32/ 232 49 02 wew. 224, fax: 32/ 232 49 01; e-mail: ksymena.zawada@haus.pl