Logo DWPN

Muzeum Piastów Śląskich - Brzeg
Dodaj do ulubionych



Muzeum

 

Pierwszy dwór książęcy, który powstał około 1300 r. Początkowo została wzniesiona kwadratowa, ceglana wieża, nazwana później Wieżą Lwów. W okresie średniowiecza obiekt ulegał co najmniej pięciokrotnym przebudowom. Za czasów księcia Ludwika I (zmarł

w 1398 r.) - najwybitniejszego Piasta doby średniowiecza - powstała druga gotycka budowla (obok zamku) kościół kolegiacki p. w. św. Jadwigi, patronki Piastów Śląskich. W pierwszej połowie XVI wieku, w czasach Fryderyka II (1480 - 1547) i jego syna Jerzego II (1523 - 1586), gotycką siedzibę przekształcono i gruntownie przebudowano w jedną z najokazalszych monarszych rezydencji renesansowych tej części Europy. Bryłę gotyckiego zamku wkom-ponowano w nowo powstały trójskrzydłowy gmach, z otaczającymi wewnętrzny dziedziniec krużgankami oraz bogato zdobioną fasadą bramy wjazdowej. Wraz z zamkiem przebudowano również wnętrza przyległego kościoła kolegiackiego na rodową nekropolię książąt brzesko -legnickich.

Po śmierci w l675 roku ostatniego Piasta, księcia brzesko-legnicko-wołowskiego Jerzego IV Wilhelma, księstwo wraz z zamkiem przeszło w bezpośrednie władanie cesarzy austriackich.

Przez ponad trzy wieki pełnił rolę świątyni dworskiej, będąc miejscem ważnych książęcych uroczystości rodzinnych (ślubów, chrztów, intronizacji, itp.). Tu również na wieczny spoczynek składano zmarłych książąt i ich najbliższych. Świątynia zamkowa stała się największą nekropolią piastowską w Polsce, bowiem zostało w niej pochowanych co najmniej 43 przedstawicieli brzesko – legnickiej linii, najdłużej żyjących i panujących potomków pierwsze polskiej dynastii królewskiej. W krypcie kościelnej zachowały się 22 (miedziane

i cynowe) sarkofagi piastowskie z XVI i XVII wieku. Spośród nich 14 poddano koniecznej konserwacji i przeniesiono do piwnic zamkowych, gdzie są eksponowane z innymi obiektami sztuki sepulkralnej. Tradycje kolekcjonersko - muzealne w brzeskim zamku sięgają II połowy XIV wieku, kiedy książę Ludwik I rozpoczął z upodobaniem i pewnym znawstwem gromadzenie drogocennych dzieł sztuki (artystyczne wyroby z kryształu górskiego, wyroby złotnicze, tkaniny, obrazy). Zgromadził też jeden z największych na terenie ziem polskich świecki księgozbiór okresu średniowiecza, który przekazał testamentem ufundowanej przez siebie kolegiacie zamkowej. Natomiast w połowie XVI wieku książę Jerzy II w wybudowa-nym przez siebie „Gimnasium Illustrae" utworzył „Museum" - rodzaj modnego wówczas gabinetu osobliwości. Gromadziło ono różne osobliwości przyrody, czaszki ludzkie i dzieła sztuki (m. in. gobeliny, obrazy, grafiki i inne). Zbiory Gimnazjum obejmowały również unikatowe rękopisy oraz bardzo bogaty księgozbiór. W wiekach późniejszych różnorodne kolekcje gimnazjalne (monety, medale, grafiki, rękopisy, druki, itp.) były wzbogacane

i powiększane przez następców księcia Jerzego II oraz w wyniku zapisów testamentowych rektorów i profesorów tej uczelni. Z kolei książę Jerzy III (zm. 1664 r.), dla zgromadzonych zbiorów broni, wybudował specjalny budynek zbrojowni obok zamku. Po wygaśnięciu Piastów w 1675 roku przetrwały tylko księgozbiory zgromadzone w Gimnazjum, natomiast zamkowe kolekcje i zbiory artystyczno - użytkowe: meble, obrazy, gobeliny, paradna broń oraz rozliczne drogocenne podarunki zaprzyjaźnionych dworów książęcych i własnych poddanych „rozeszły się" po Europie. Niestety, w wyniku działań ostatniej wojny ponad 60 % zgromadzonej kolekcji muzealnej uległo zniszczeniu. Ocalałe zbiory stały się zalążkiem powołanego w 1945 roku Muzeum Piastowskiego, które już siedem lat później udostępniło swoją pierwszą stałą wystawę. W 1965 roku brzeska placówka muzealna otrzymała nową nazwę: Muzeum Piastów Śląskich i jako jedyna instytucja w Polsce zajmuje się statutowo całością problematyki Piastów Śląskich oraz tradycjami piastowskimi na historycznym obszarze Ziemi Śląskiej.

Niewątpliwie do najcenniejszych zbiorów naszego muzeum należy zaliczyć tematyczną kolekcję „Piatianów", która obejmuje zabytki z dziedziny genealogii, numizmatyki, sfragistyki, malarstwa, rzeźby, grafiki, rzemiosła artystycznego oraz archiwalia, starodruki i inne pamiątki o wartości dokumentacyjno - historycznej, związane bezpośrednio i pośrednio z problematyką piastowską. Wśród tego specjalistycznego zbioru naszego muzeum, o unikalnej wartości w skali kraju, należy wymienić zespół 14 sarkofagów Piastów brzesko - legnickich z XVI i XVII wieku. Natomiast największy (ponad 60 egzemplarzy) i najcenniejszy ze względu na swą unikalność kolekcjonerską oraz wartości artystyczne i historyczne, jest zbiór medali Piastów brzesko - legnickich z XVI-XVII wieku. Do zabytków bezpośrednio związanych z Piastami Śląskimi należy także zaliczyć kolekcję pergaminowych i papierowych przywilejów książęcych oraz druki panegiryczne, poświęcone poszczególnym członkom brzesko - legnickiej gałęzi piastowskiej z okazji ich chrztów, ślubów i zgonów. W zbiorach zamkowychzachowała się również cząstka (ponad 50 woluminów) brzeskiej Biblioteki Piastowskiej z jej katalogiem z 1622 roku i autografami książęcymi. Są to m. in. manuskrypty kodeksowe, inkunabuły, druki weneckie, paryskie, polonica, itp. Muzeum brzeskie posiada także najliczniejszy w Polsce zbiór graficznej i malarskiej ikonografii genealogicznej rodu Piastów oraz jego śląskich linii. Monograficzną kolekcję „ Piastianów" tutejszego muzeum wydatnie uzupełniają graficzne i malarskie wizerunki portretowe śląskich Piastowiczów. Szczególne miejsce wśród tych zbiorów zajmuje kolekcja rzeźby gotyckiej (ponad 70 eksponatów).

Zamek brzeski wpisuje się znacząco także w bieżący pejzaż śląskiego życia artystyczno-kulturalnego.

 

 

Autor pracy: Agata Wierzbicka



« wstecz


HIT WYDAWNICZY


Atlas Historyczny
Górny Śląski
w XX wieku
HAUSBOOKS.pl
Hausbooks.pl
NASZE PROJEKTY

CBMN
Portal organizacji Pozarządowych Województwa Opolskiego
Opolska Kuźnia Przedsiębiorczości 4
Bilingua
Archiwum Historii Mówionej