Logo DWPN

Sgraffito, Krzyż pokutny - Trzebiatów
Dodaj do ulubionych



Sgraffito

 

Jeden z najciekawszych zabytków, jaki znajduje się w Trzebiatowie, to sgraffito na ścianie kamienicy w obrębie Trzebiatowskiego Rynku. Przedstawia ono słonia podnoszącego trąbą miecz, a obok słonia stoi poganiacz. Dzieło to powstało prawdopodobnie w roku 1635 i zostało wykonane bardzo ciekawą techniką. Sgraffito polega ona na nakładaniu kolejnych warstw tynku lub gliny i zeskrobywaniu fragmentów warstwy wierzchniej. Jest to zajęcie wymagające precyzji i cierpliwości, ale efekty są bardzo trwałe i ciekawe.

Przez wiele lat sgraffito było owiane tajemnicą. Nikt nie wiedział, z jakiej okazji powstało, a i jego data powstania była oparta na domysłach, a nie przesłankach naukowych.

Dopiero gryficki badacz historii, pan Wojciech Jarząb, badając przez dwa lata źródła historyczne, odkrył tajemnicę dzieła, które znajduje się na rogu ul. Zajazdowej i ul. Rynek. Otóż, przedstawiony na sgraffito słoń jest w rzeczywistości słonicą „Hansken” i ma ciekawe pochodzenia oraz jeszcze ciekawszą historię.

Słonica „Hansken” urodziła się w roku 1630 na Cejlonie, skąd statkiem w roku 1633 została przywieziona do Europy jako prezent dla władcy Niderlandów. Zwierzę wzbudziło wielkie zainteresowanie i zmieszanie, przez co ten kłopotliwy prezent książę podarował swojemu kuzynowi. Niestety, kuzyn awansował na gubernatora Brazylii i był zmuszony do sprzedania upominku.

Nowy właściciel słonicy zwietrzył bardzo dobry interes i wyuczył ją 36 cyrkowych sztuczek m.in. potrafiła bębnić na bębnach,  strzelać z muszkietu, nosić w trąbie flagę,  za pomocą trąby podnosić pieniądze z ziemi oraz wiele innych. Jej występy przyciągały wielkie tłumy ludzi i bardzo szybko stała się znana w Europie. O jej sławie  świadczy fakt, że jeden z największych statków handlowych tego czasu, nosił jej imię. Najwybitniejsi malarze, z Rembrantem na czele, ją malowali.

Między rokiem 1638 a 1640 słonica wraz z opiekunem podróżowała po Rzeszy Niemieckiej i Danii. Jesienią 1639 roku przybyła również na Pomorze oraz gościła w Trzebiatowie. Nie dziwi więc fakt, że tak znamienitego słonia postanowiono uwiecznić na sgraffito. Podobizny jej znajdują się również  m.in. w British Museum i Rijksmuseum w Amsterdamie.

Smutny jest, niestety, jej koniec. Prawdopodobnie na wskutek złej diety oraz nieodpowiednich warunków klimatycznych, w roku 1655 słonica padła. Jej wizerunek przetrwał już ponad 370 lat.

 

 

Autor pracy: Grzegorz Szarkowski

 

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Krzyż

 

Krzyż Pokutny znajdujący się na obrzeżach Trzebiatowa przy ul. Kilińskiego powstał w XVI wieku  dla upamiętnienia zbrodni, jaka została dokonana na mieszczaninie Jakubie von Wacholtzu. Krzyż ten postawił sam morderca na miejscu zbrodni. Jest wykonany z szwedzkiego wapnia o wymiarach 200 x 60 x 20cm. Widnieje na nim napis „Wacholtz”, czyli Miłosierdzie boskie dla Jakuba Wacholtza. Poniżej krzyża, w pięciokątnej płycinie, widoczna jest głowa barana (bardzo nieczytelna).

Jak głosi legenda, związana z tym krzyżem, młodego właściciela miejscowej tkalni Jakuba von Wacholtza zamordował w tym miejscu jego własny parobek. Krzyż ten stanowi ostatni akt pokuty, w skład której wchodzi pokrycie kosztów pogrzebu i przewodu sądowego, łożenie na utrzymanie zabitego i odbycie pielgrzymki do świętego miejsca na boso. Stawiano go ku pamięci, uwadze i przestrodze potomnych, a także, aby skłaniać przechodniów do modlitwy za dusze zabójcy i ofiary.

Część źródeł podaje, że zaginęło około trzy tysiące takich krzyży. Większość z nich została zniszczona podczas wojen oraz w wyniku kradzieży i wandalizmu. Na terenie Polski znajduje się ok. 600 krzyży, w tym w województwie zachodniopomorskim zaledwie kilka. Jest to pomnik unikatowy dlatego warto go zobaczyć.

 

 

Autor pracy: Krzysztof Szarkowski

 



« wstecz


HIT WYDAWNICZY


Atlas Historyczny
Górny Śląski
w XX wieku
NASZE PROJEKTY

CBMN
Portal organizacji Pozarządowych Województwa Opolskiego
Opolska Kuźnia Przedsiębiorczości 3


Kuźnia Młodych Liderów