Logo DWPN

Aktualności
Dodaj do ulubionych



Pomnik, Mogiła Zbiorowa, Schron Bojowy - Nowogród

Pomnik

 

W Nowogrodzie na wzgórzu nad Narwią stoi pomnik – sowiecki czołg T-34. Zabytek znajduje się na niskim podeście z tabliczką: „ Chwała bohaterom poległym w walce z niemieckim faszyzmem”. Pomnik został postawiony z okazji 30. Rocznicy PRL-u i odsłonięty 14 września 1974 roku. Wokół zabytku można podziwiać malowniczy nadnarwiański krajobraz. Czołg można obserwować po przekroczeniu mostu na Narwi, powyżej bunkra obrońców Nowogrodu z 1939 roku.

Podczas wycieczki do Nowogrodu nie można o nim zapomnieć, ponieważ jest to doskonale zachowany zabytek po II wojnie światowej. Można go dotknąć, a nawet na niego wejść, co jest bardzo ciekawym doświadczeniem. Nowogród znajduje się ok. 20 km od Łomży. Stanowi to idealny dystans na wycieczkę rowerową.

Do Nowogrodu można jechać bardzo ciekawą trasą np. przez Jednaczewo i Szablak. Podróż przez las to najlepszy sposób na błyskawiczne rozluźnienie dla naszego organizmu i psychiki. Miękkie podłoże w postaci leśnych ścieżek i malownicze otoczenie sprawiają, że jazda na rowerze zyskuje więcej uroku i gwarantuje udany odpoczynek. Droga ta jest mało ruchliwa, więc nie stanowi dużego zagrożenia. Posiada jednak wiele wzniesień, które zapewniają ciekawe wrażenia.

 

 

Autor pracy: Alicja Maciejowska

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Mogiła Zbiorowa

 

Mogiła zbiorowa(zwana potocznie pomnikiem) zlokalizowana jest przy ul. Miastkowskiej w Nowogrodzie(woj. Podlaskie). Wykonana jest w formie kopca ziemnego, otoczona betonowym ogrodzeniem. Na szczycie ustawiony jest pomnik zwieńczony krzyżem i figurą orła oraz data „1920” i napis „MŁODYM BOHATEROM”. Poniżej tablica z nazwiskami 42 żołnierzy. W mogile tej spoczywa 76 polskich żołnierzy. Pod koniec lipca wojska sowieckie stanęły na linii Bugu, pokonując w niedługim czasie ponad 400 kilometrów.

Do obrony, przed ofensywą bolszewicką, przygotowywała przed się także Łomża.. Do Komendy Uzupełnień zgłosiło się 360 ochotników, przeważnie ze środowiska inteligencji (studentów) oraz starsi harcerze. 28 lipca wieczorem doszło do pierwszego starcia. Oddział sowieckiej kawalerii usiłował przebić się drogą od strony Jedwabnego. Najcięższe walki toczyły się 31 lipca, kiedy to bolszewicy aż trzykrotnie, przy wsparciu artylerii, próbowali przełamać pozycje polskie. To, czego nie mogli osiągnąć w bezpośrednim ataku, uzyskali przełamując obronę w okolicach Miastkowa i Nowogrodu, dziesiątkując ochotników z 7 kompanii 205 pp.

W nocy z 29/30 lipca 1920 r. oddziały sowieckie zajęły Nowogród, lecz wkrótce wycofały się z miasta. 31 sierpnia 10 dywizja Kawalerii sowieckiej z III Korpusu Gaja zaatakowała i ponownie zdobyła Nowogród. Do walki przeciwko kawalerii sowieckiej skierowano 205 ochotniczy pułk piechoty. 3 batalion tego pułku brawurowym atakiem zdobył Nowogród jednak otoczony z trzech stron i przyparty do Narwi, uległ przewadze liczebnej wroga. Dzielni ochotnicy walczyli do ostatniego naboju. Później albo ginęli, albo brani byli w niewolę. Rannych Kozacy w bestialski sposób dobijali. W swoim pamiętniku jeden z nich napisał: „Gdzie okiem sięgnąć – jazda bolszewicka. Byliśmy wysepką, otoczoną przez brodatych ludzi, siedzących na maleńkich koniach i włóczących się ledwie nogami po ziemi. Kozacy już nawet nie strzelali. Używali szabel. I my posługiwaliśmy się bagnetami, bo nie mieliśmy już amunicji.” Gdy w 1923 r. stawiano ten pomnik, sceptyczne głosy podważały sens ich ofiary. Lecz dzięki obrońcom Nowogrodu, choć na dzień, dwa opóźnione było okrążenie Łomży. Historycy zgodnie uznają, że obrona Nowogrodu i Łomży opóźniła o pięć, sześć dni atak na Warszawę. Pozwoliło to Marszałkowi Piłsudskiemu przygotować stolicę do obrony, przegrupować wojska i 15 sierpnia pokonać wojska sowieckie. Ofiara dzielnych ochotników nie poszła na marne.

Chciałbym wspomnieć jeszcze o mogiłach na cmentarzu parafialnym przy ul. Cmentarnej. Skąpość czasu nie pozwolił mi na sfotografowanie tych grobów. Nie wiem, kiedy będę tam ponownie, więc może dla innych niech będzie to wskazówką.  W dwóch mogiłach zbiorowych spoczywa nieznana liczba Polskich Żołnierzy. Nieznane też są ich nazwiska. Na granitowych płytach napisy: „Żołnierzom Polskim poległym w 1920 roku w walkach z Bolszewikami” oraz „W hołdzie Żołnierzom Wojska Polskiego poległym w 1920 roku w walce z Bolszewikami”. Natomiast niedaleko głównej bramy pogrzebano 17-letniego ochotnika 205 pp Stanisława Borowskiego.

 

 

Autor pracy: Eliza Niedzwiecka

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Schron Bojowy

 

Największy i najlepiej uzbrojony schron pododcinka „Most” .Zajmował strategiczne położenie na stoku Lepackiej. Ściana przednia schronu leżała idealnie w osi wschód – zachód. W kierunku wschodnim (azymut 90 stopni), schron posiadał dwa oddzielne stanowiska bojowe ckm z strzelnicami ściennymi, a w kierunku zachodnim (azymut 275 stopni) przewidziano jeden ckm. Takie rozwiązanie zaistniało również w polskiej fortyfikacji stałej w eksperymentalnym schronie wg projektu J. Siłakowskiego z 1935 roku, położonym na zapolu grupy fortowej ''Carski Dar'' (XVb) północno - wschodniej części zewnętrznego pierścienia Twierdzy Modlin (bez dodatku po rosyjskiej – niekoniecznie). W Nowogrodzie były dwa schrony posiadające podwójne stanowisko ckm w jednym kierunku.

W części zachodniej schronu osadzono gazoszczelną kopułę bojową dla ckm Zakładów Ostrowieckich z 1938 roku. Główna strzelnica skierowana była na północ (azymut 0 stopni), pozostałe dwie symetrycznie co około 60 stopni względem głównej. Na zdjęciu poniżej, po prawej stronie pomocnicza strzelnica w kierunku zapola, a zarazem strzelnica obrony wejścia. Wejście do schronu chronione było kratą antyszturmowa i wewnętrzną strzelnicą obrony wejścia, a dopiero za załamaniem korytarza umieszczono drzwi pancerne. Tylko dwa ciężkie schrony pododcinka „Most” posiadały tak dobrze chronione wejście, co było standardem w schronach Ośrodka oporu Jastarnia. Na centralnej ścianie zrzutnia granatów likwidująca martwe pole. Po prawej stronie, na niewidocznym odcinku ściany bocznej strzelnice ścienne ckm oraz strzelnica pomocnicza skierowana na zapole i wyłaz wyjścia awaryjnego. Część wschodnia schronu bez śladów walki we wrześniu 1939 roku.

 

 

Autor pracy: Natalia Pijanowska



« wstecz


HIT WYDAWNICZY


Atlas Historyczny
Górny Śląski
w XX wieku
HAUSBOOKS.pl
Hausbooks.pl
NASZE PROJEKTY

CBMN
Portal organizacji Pozarządowych Województwa Opolskiego
Opolska Kuźnia Przedsiębiorczości 4
Bilingua
Archiwum Historii Mówionej